Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Oktay Akbal’ın Öykülerinden Türkçe Sözlük’e Katkılar
(Contributions to Turkish Dictionary from Oktay Akbal’s Stories )

Author : Hasene AYDIN    
Printing Year : 2017
Number : Volume 5 Issue 3
Page : 320-351
DOI Number: : 10.18298/ijlet.1810
Cite : Hasene AYDIN , (2017). Oktay Akbal’ın Öykülerinden Türkçe Sözlük’e Katkılar. International Journal of Languages' Education and Teaching, Volume 5 Issue 3, p. 320-351. Doi: 10.18298/ijlet.1810.
224    107

Summary

Edebî eserlerin, dillerdeki söz varlığını tespit etmede oldukça önemli bir yere sahip olduğu bilinmektedir. Yazar ve şairler, ürettikleri çalışmalarda dilin kendilerine sunduğu olanaklardan yararlanarak dil birimlerini üslupları ve görüşleri çerçevesinde işlerler. Böylece edebî değeri olan eserler ortaya çıkarken araç olarak kullanılan dile ait malzemeler de sunulmuş olur. Bu eserlerde çoğu zaman yeni kullanımlarla söz dağarcığının genişletildiği ve zenginleştirildiği görülür. Dolayısıyla edebiyatla ilgilenen sanatçıların söz varlığı oluşumuna katkıları yadsınamaz. Bu çalışmada da Türk edebiyatının önemli isimlerinden ve daha çok öykücülüğüyle tanınmış Oktay Akbal, örnek olarak alınmış ve ömrünün sonuna kadar olmak üzere elli yılı aşkın bir süre yazı yazan Akbal’ın öyküleri, Türkçe Sözlük’e katkıları bakımından değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında yazarın öykülerinde kullandığı ancak Türkçe Sözlük’te yer bulamamış sözcükler (noktalaşmak, telaşçı vb.), sözcük öbekleri (sokaklık elbise, hayal yıkıntısı, yorgun ölgün, geceler gündüzler dolusu vb.), deyimler (göz kulak kesilmek, yüreğine soğuk sular boşanmak, kurası gelmek vb.) ile sözlükte yer almakla birlikte öykülerde farklı anlamlar ya da görevlerle kullanılan dil birimleri (bücür, bildik, uyuklamak, gürül gürül vb.) ve sözlükte anlamı verilmesine karşın örneklerle somutlaştırılmamış bazı madde başlarına uygun cümleler (fındıkçı: Baş örtülü taze tam fındıkçıydı, her defa bir başkasiyle; vergi: Bu konuda Zekâi beyin de kendine vergi ne güzel fikirleri vardı, ne eşsiz buluşları? vb.) incelenmektedir. Bu anlamda yeni kullanımların tespit edilmesiyle Türkçe sözlük çalışmalarına katkıda bulunulması hedeflenmiştir.


Keywords
Oktay Akbal, öykü, Türkçe Sözlük, söz varlığı, katkı.

Abstract

It is known that literary works have a very important place in determining the existence of vocabulary in languages. Writers and poets work on language units in the context of their own styles and opinions, using the possibilities offered by the language in their works. Thus, when the literary works are revealed, the materials of the language are also presented. In these works it is often seen that vocabulary is expanded and enriched with new uses. Therefore, the contribution of the artists who are interested in literature to the formation of vocabulary can not be denied. In this study, Oktay Akbal, one of the most important figures of Turkish literature and who is best known for his stories was taken as an example. The stories of Akbal, who wrote for more than fifty years, until the end of his life, were evaluated in terms of contributions to the Turkish Dictionary. Within the scope of the study, the words (noktalaşmak, telaşçı etc.), phrases (sokaklık elbise, hayal yıkıntısı, yorgun ölgün, geceler gündüzler dolusu etc.), expressions (göz kulak kesilmek, yüreğine soğuk sular boşanmak, kurası gelmek etc.) used in the author's stories but not found in the Turkish Dictionary were examined. Also the language units (bücür, bildik, uyuklamak, gürül gürül etc.) which are in the dictionary but used in the stories with different meanings or tasks and suitable examples for some headings (fındıkçı: Baş örtülü taze tam fındıkçıydı, her defa bir başkasiyle; vergi: Bu konuda Zekâi beyin de kendine vergi ne güzel fikirleri vardı, ne eşsiz buluşları? etc.) that have been given meaning in the dictionary but are not embodied in witnesses were studied. In this sense, it is aimed to contribute to Turkish dictionary studies by detecting new uses.


Keywords
Oktay Akbal, story, Turkish Dictionary, vocabulary, contribution.

References

AKBAL, Oktay (1946). Önce Ekmekler Bozuldu, İstanbul: F-K Basımevi.

AKBAL, Oktay (1949.) Aşksız İnsanlar, İstanbul: Varlık Yayınları.

AKBAL, Oktay (1953). Bizans Definesi, İstanbul: Yeditepe Yayınları.

AKBAL, Oktay (1954). Bulutun Rengi, İstanbul: Yenilik Yayınları.

AKBAL, Oktay (1958). Berber Aynası, İstanbul: Yenilik Yayınları.

AKBAL, Oktay (1967). Yalnızlık Bana Yasak, İstanbul: Set Kitabevi Yayınları.

AKBAL, Oktay (1969). Tarzan Öldü, İstanbul: E. Yayınları.

AKBAL, Oktay (1973). İstinye Suları, İstanbul: Sander Yayınları.

AKBAL, Oktay (1977). İlkyaz Devrimi, İstanbul: Milliyet Yayınları.

AKBAL, Oktay (1979a). İki Çocuk, İstanbul: Abece Yayınları.

AKBAL, Oktay (1979b). Karşı Kıyılar, İstanbul: Tekin Yayınevi.

AKBAL, Oktay (1979c) Tarzan Öldü, İstanbul: Tekin Yayınevi.

AKBAL, Oktay (1981) Hey Vapurlar Trenler, İstanbul: YAZKO Yayınları.

AKBAL, Oktay (1983) Lunapark, İstanbul: Varlık Yayınları.

AKBAL, Oktay (1988). Ey Gece Kapını Üstüme Kapat, İstanbul: Can Yayınları.

AKBAL, Oktay (1998).  Hücrede Karmen, İstanbul: Papirüs Yayınları.

AKBAL, Oktay (2000). Önce Ekmekler Bozuldu, İstanbul: Can Yayınları.

AKBAL, Oktay (2003). Hücrede Karmen, İstanbul: Can Yayınları.

AKIN, Lemi (2014). “Jenerik Marka İsimlerinin Oluşumu ve TDK Sözlüğüne Giriş Şekilleri”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, C. 7, S. 31, ss. 19-28.

AKSAN, Doğan (1996). Türkçenin Sözvarlığı, Ankara: Engin Yayınevi.

AKŞEHİRLİ, Soner (2013). “Türkçe'de Ad+Ad(s)I Biçimindeki Ad Bileşiklerinin Sözlükselleşmesi”, 26. Ulusal Dilbilim Kurultayı Bildirileri (24-26 Mayıs 2012), Isparta: Süleyman Demirel Üniversitesi Basımevi, ss. 21-31.

AKTUNÇ, Hulki (1998). Türkçenin Büyük Argo Sözlüğü (Tanıklarıyla), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

AKYALÇIN, Necmi (2007). Türkçe İkilemeler Sözlüğü, Ankara: Anı Yayıncılık.

AKYALÇIN, Necmi (2012). Türkçenin Anlamsal Zenginlikleri Deyimlerimiz, Ankara: Eğiten Kitap.

BAŞ, Bayram (2011). “Söz Varlığı ile İlgili Çalışmalarda Kullanılacak Ölçütler”, TÜBAR Türklük Bilimi Araştırmaları Dergisi, XXIX, ss. 27-61.

BÜLBÜL OĞUZ, Betül (2016). “Jenerik Markalar ve Marka Sözcükler: Yapısalcı Dilbilim Yöntemi ile Bir İnceleme”, Dil Araştırmaları, S. 19, Ankara, ss. 101-110.

CAN, Hilal (2012). Resimsel Kurguda Dışsal ve İçsel Gerçeklik, (yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Resim Ana Sanat Dalı, Eskişehir.

FELEK, Burhan (1981). “Osmanlı Devrinde Bir Türk Mahallesi Anatomisi”, 21.06.1981 tarihli Milliyet Gazetesi, s. 15; http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/GununYayinlari/6dEOat5jgK_x2B_SSRV8iHu3yQ_x3D__x3D_  (e.t. 20.05.2017).

HACIEMİNOĞLU, Necmettin (2016). Türk Dilinde Yapı Bakımından Fiiller, İstanbul: Bilge Kültür Sanat Yayınları.

KAPLAN, Mehmet (2005). Kültür ve Dil, İstanbul: Dergâh Yayınları.

KORKMAZ, Zeynep (2003). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

NİŞANYAN, Sevan (2016). Kelimebaz, İstanbul: Everest Yayınları.

ÖZDEMİR, Hakan (2009). “Refik Halit Karay’ın Üç Nesil Üç Hayat Adlı Eserinden Türk Sözlükçülüğüne Katkılar”, Karadeniz Dergisi, S. 2, ss. 74-96, http://dergipark.gov.tr/download/article-file/155461.

TEMİR, Ahmet (1996). “Türkiye Türkçesi’ndeki –sal/-sel Sıfat Eki Nereden Geliyor?”, Uluslararası Türk Dili Kongresi 1992, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, ss. 5-7.

Türk Dil Kurumu. Büyük Türkçe Sözlük

Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük, http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&view=gts.

Türk Dil Kurumu (1993). Derleme Sözlüğü II. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Türk Dil Kurumu (1993). Derleme Sözlüğü VIII. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Türk Dil Kurumu (1993). Derleme Sözlüğü XI. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Türk Dil Kurumu (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

UYSAL, İdris Nebi (2012). “Haldun Taner’in Hikâyelerinden Türkçe Sözlük’e Katkılar”, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 8, ss. 113-120.

UYSAL, İdris Nebi (2015). “Salâh Birsel’in ‘Şıngır Mıngır’ Sözcüklerinden Türkçe Sözlük’e Katkılar”, Turkish Studies, Volume 10/16, ss. 1113-1128.

UZUN, Nadir Engin (2006). Biçimbilim Temel Kavramlar, İstanbul: Papatya Yayıncılık.

ÜSTÜNOVA, Kerime (2012). Türkiye Türkçesi Ad İşletimi (Biçim Bilgisi), Bursa: Sentez Yayıncılık.

YAĞIZ, Nebihat (2006). 1950-1975 Dönemi Türk Sinemasında Karakter Ve Tipler: Türk Sinemasının Türk Toplumuna Bakışı, (yayımlanmamış sanatta yeterlik tezi), Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sinema-Tv Ana Sanat Dalı Sinema-Tv Programı, İstanbul.

Advanced Search


Announcements

    New Issue - September 2018

    Our regular volume - September 2018 - is now avaliable. We would like to thank all the contributors.



Address :
Telephone : Fax :
Email :ijlet.editorial@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri